Ρηματική διακοίνωση Αιγύπτου στον ΟΗΕ: Άκυρο το τουρκολιβυκό - Απορρίπτονται οι θαλάσσιες διεκδικήσεις της Λιβύης

Την κατηγορηματική απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 επαναφέρει η Αίγυπτος ενώπιον των Ηνωμένων Εθνών, με νέα ρηματική διακοίνωση προς τον Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού, στην οποία χαρακτηρίζει τη συμφωνία «απολύτως άκυρη» και στερούμενη οποιασδήποτε έννομης συνέπειας.

Η αιγυπτιακή παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη διπλωματική σημασία μετά την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης, στις 20 Οκτωβρίου 2026, να εγκρίνει το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης που είχαν υπογράψει η Άγκυρα και η τότε κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης στις 27 Νοεμβρίου 2019.

Στο έγγραφο με ημερομηνία 5 Νοεμβρίου 2026, το οποίο κυκλοφόρησε στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ με αριθμό Α/81/479, το Κάιρο υπογραμμίζει ότι η απόφαση του λιβυκού Κοινοβουλίου δεν μεταβάλλει τη νομική του θέση ούτε δημιουργεί δικαιώματα εις βάρος της Αιγύπτου.

Η αιγυπτιακή πλευρά επαναλαμβάνει ότι δεν αναγνωρίζει το τουρκολιβυκό μνημόνιο, επισημαίνοντας πως η πρόσφατη κύρωσή του από τη λιβυκή Βουλή δεν αναιρεί τις αντιρρήσεις που έχει διατυπώσει ήδη από το 2019.

Η κύρωση από τη λιβυκή Βουλή και η αντίδραση του Καΐρου

Κεντρικό σημείο της νέας διακοίνωσης αποτελεί η αμφισβήτηση των νομικών αποτελεσμάτων της απόφασης του λιβυκού Κοινοβουλίου.

Όπως επισημαίνει η Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Αιγύπτου, η φερόμενη κύρωση της συμφωνίας δεν μεταβάλλει το γεγονός ότι το μνημόνιο παραμένει, κατά την αιγυπτιακή θέση, άκυρο και χωρίς έννομες συνέπειες έναντι του Καΐρου.

Η Αίγυπτος επικαλείται τις αρχές του διεθνούς δικαίου της θάλασσας, τις διατάξεις της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών του 1982 για το Δίκαιο της Θάλασσας και τη διεθνή πρακτική για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι έχει καταθέσει αντίστοιχες διπλωματικές αντιρρήσεις στον ΟΗΕ τον Δεκέμβριο του 2019, τον Απρίλιο του 2023, τον Απρίλιο του 2024 και τον Σεπτέμβριο του 2025, διατηρώντας σταθερή τη θέση της απέναντι στις τουρκολιβυκές διεκδικήσεις.

Η νέα παρέμβαση ακολουθεί την αλλαγή στάσης της λιβυκής Βουλής, η οποία αναθεώρησε την προηγούμενη απόρριψη της συμφωνίας με την Τουρκία. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε αντιδράσεις τόσο στην Αθήνα όσο και στο Κάιρο, με τις δύο χώρες να επαναβεβαιώνουν την αντίθεσή τους στο μνημόνιο. 

Απορρίπτει και τις ενεργειακές συμφωνίες Τουρκίας και Λιβύης

Η αιγυπτιακή διακοίνωση επεκτείνεται και στις συμφωνίες ενεργειακής συνεργασίας που έχουν συνάψει τα τελευταία χρόνια η Τουρκία και η Λιβύη.

Συγκεκριμένα, το Κάιρο απορρίπτει το μνημόνιο της 3ης Οκτωβρίου 2022 για τη συνεργασία στον τομέα των υδρογονανθράκων, καθώς και τη συμφωνία της 25ης Ιουνίου 2025 μεταξύ της Εθνικής Εταιρείας Πετρελαίου της Λιβύης (NOC) και της Τουρκικής Εταιρείας Πετρελαίου (TPAO).

Η αιγυπτιακή πλευρά θεωρεί ότι οι συγκεκριμένες συμφωνίες δεν μπορούν να αποτελέσουν νομική βάση για δραστηριότητες που επηρεάζουν θαλάσσιες περιοχές στις οποίες η ίδια προβάλλει κυριαρχικά δικαιώματα.

Με τον τρόπο αυτό, το Κάιρο συνδέει τη διαφωνία για το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης του 2019 με τις μεταγενέστερες πρωτοβουλίες της Άγκυρας και της Τρίπολης στον ενεργειακό τομέα.
Αμφισβήτηση των θαλάσσιων διεκδικήσεων της Λιβύης
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αναφορά της αιγυπτιακής διακοίνωσης στις μονομερείς θαλάσσιες οριοθετήσεις που έχει ανακοινώσει η Λιβύη.

Το Κάιρο απορρίπτει τις λιβυκές διεκδικήσεις που θεωρεί ότι θίγουν τα κυριαρχικά του δικαιώματα, επιμένοντας ότι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών πρέπει να πραγματοποιείται σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.

Η διαφωνία αυτή συνδέεται και με τις ευρύτερες εκκρεμότητες στην οριοθέτηση των θαλάσσιων περιοχών μεταξύ Αιγύπτου και Λιβύης.

Παρά τις αντιθέσεις, το Κάιρο διατηρεί ανοιχτούς τους διπλωματικούς διαύλους με την Τρίπολη. Στις 7 και 8 Νοεμβρίου, ο υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου Μπαντρ Αμπντελάτι έθεσε εκ νέου τα ζητήματα θαλάσσιας οριοθέτησης στις επαφές του με τη λιβυκή ηγεσία, υπογραμμίζοντας την ανάγκη σεβασμού του διεθνούς δικαίου. 

Η διπλωματική σημασία για την Ανατολική Μεσόγειο

Η νέα αιγυπτιακή παρέμβαση προστίθεται στις αντιδράσεις που έχει προκαλέσει η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου και επαναφέρει στο προσκήνιο τις διαφορετικές νομικές προσεγγίσεις για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Για την Αθήνα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διατήρηση της αιγυπτιακής αντίθεσης στη συμφωνία, καθώς Ελλάδα και Αίγυπτος έχουν ήδη προχωρήσει, από τον Αύγουστο του 2020, σε συμφωνία μερικής οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης.

Μάλιστα, μετά την απόφαση του λιβυκού Κοινοβουλίου, Αθήνα και Κάιρο επανέφεραν στις συνομιλίες τους το ενδεχόμενο επέκτασης της μεταξύ τους οριοθέτησης ανατολικότερα, προς την Κύπρο. 


Η κατάθεση της διακοίνωσης στον ΟΗΕ εντάσσει επισήμως τις αιγυπτιακές αντιρρήσεις στο διπλωματικό αρχείο του Οργανισμού, χωρίς η κυκλοφορία του εγγράφου να συνιστά αυτοτελή κρίση των Ηνωμένων Εθνών για τη νομιμότητα της συμφωνίας.

Το Κάιρο διατηρεί, έτσι, ενεργή τη νομική και διπλωματική του αντίθεση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, καθιστώντας γνωστό ότι δεν αποδέχεται τη δημιουργία τετελεσμένων στις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου μέσω των συμφωνιών μεταξύ Άγκυρας και Τρίπολης.