«ΑΝΘΡΩΠΟΝ ΖΗΤΩ»
Ποτέ άλλοτε στη ιστορία της ανθρωπότητας η παροιμιώδης ρήση του Κυνικού φιλοσόφου Διογένη «Άνθρωπον Ζητώ», δεν ήταν τόσο επίκαιρη όσο σήμερα. Κι αυτό, όχι γιατί οι άνθρωποι είναι σήμερα χειρότεροι απ’ ότι ήταν τον 4ο και 3ο αιώνα π.Χ. , αλλά διότι στην εποχή μας η συνειδητοποίηση της επιτακτικής ανάγκης ύπαρξης Ανθρώπων σε κάθε τομέα της δημόσιας και ιδιωτικής ζωής είναι σχεδόν καθολική. Άνθρωπο ζητούμε απεγνωσμένα στην εθνική και διεθνή πολιτική σκηνή που να βάλει κάποια τάξη στο χάος που επικρατεί παντού. Και ζητούμε άνθρωπο στη Δημόσια Διοίκηση, στον τομέα της Υγείας, στην Παιδεία, στην μικρή κοινωνία που ζούμε, στην πολυκατοικία μας, στην παρέα μας και ακόμα και μέσα στην οικογένειά μας, που είναι η μικρογραφία της κοινωνίας.
Σαν τον Διογένη όλοι εμείς, κρατώντας νοερά το δικό μας φανάρι, ψάχνουμε για Άνθρωπο με όλη τη σημασία της λέξης, Άνθρωπο με ανθρωπιά, με κοινό νου, με χαρακτήρα, με ηθικές αρχές και αξίες, με υψηλούς στόχους και ιδανικά, με αυτοσεβασμό και φιλότιμο.
Το θλιβερό βέβαια είναι ότι οι περισσότεροι από εμάς δε
μπήκαμε ποτέ στον κόπο να ψάξουμε πρώτα για τον Άνθρωπο μέσα μας. Στη σημερινή αποπνικτική ατμόσφαιρα της χυδαιότητας της αδικίας της βίας και του συβαριτισμού, θα ήταν χρήσιμο να ρίξουμε λίγο φως μέσα μας από το φανάρι του Διογένη.Ο Διογένης, ο διασημότερος Κυνικός φιλόσοφος, γεννήθηκε στην Σινώπη του Πόντου. Ο θρύλος θέλει να γεννήθηκε την ημέρα που πέθανε ο Σωκράτης την 10η του μηνός Θαργηλιώνος (30 Μαΐου) του 399 π.Χ. Όσο για τον θάνατό του, και αυτός διαποτισμένος με αρκετούς θρύλους, λένε πως έλαβε χώρα την 10η ή 11η Ιουνίου του 323 π.Χ., την ίδια ημέρα που πέθανε ο Μέγας Αλέξανδρος στην Βαβυλώνα.
Η δύναμη της προσωπικότητάς του έγκειται στην εκκεντρικότητά του, το τραχύ χιούμορ και στην τολμηρή αντίσταση σε καθετί καθιερωμένο. Ο ίδιος με την αιχμηρή του γλώσσα, σύστηνε τον εαυτό του λέγοντας: « Είμαι ο Διογένης ο Κύων. Πλησιάζω τους καλούς, γαβγίζω τους άπληστους, και δαγκώνω τους παλιανθρώπους».
Κυκλοφορούσε ανυπόδητος, και ντυνόταν με ευτελέστατο χιτώνα. Την νύχτα κοιμόταν συνήθως πλησίον της Ακροπόλεως, εντός ενός πιθαριού. Με αυτό τον τρόπο ήθελε να δείξει, ότι οι χαρές της ζωής είναι αυτές που προσφέρει η φύση κι ότι όλες οι άλλες ανάγκες του ανθρώπου είναι τεχνητές. Την ημέρα κυκλοφορούσε στους δρόμους της Αθήνας κρατώντας ένα φανάρι αναμμένο. Όταν τον ρωτούσαν τι το χρειάζεται το φανάρι την ημέρα, αυτός απαντούσε: «ψάχνω να βρω τίμιους ανθρώπους».
ΤΟ ΠΙΣΤΕΥΩ ΤΟΥ
Για τον Διογένη η ευτυχία του ανθρώπου βρίσκεται στη φυσική ζωή. Ο άνθρωπος εκ φύσεως είναι πλασμένος, ώστε να ανταπεξέρχεται στις ανάγκες της ζωής. Παρά ταύτα ο ίδιος ο άνθρωπος δημιουργεί στον εαυτό του διάφορες ορέξεις, επιθυμίες αγαθών και γενικώς μόνος του προβάλλει ένα πλήθος τεχνητών αναγκών, οι οποίες τελικώς τον υποδουλώνουν, του καταστρέφουν την ψυχική ηρεμία και γαλήνη και εξαφανίζουν την ανεξαρτησία της προσωπικότητας, την οποία μόνο η αυτάρκεια, η λιτότητα, η αυτογνωσία και την άσκηση μπορεί κανείς να την εξασφαλίσει.
Αμφισβητούσε τα πάντα απέρριπτε κάθε μορφή εξουσίας και θεωρούσε ανόητη ματαιοδοξία κάθε κοινωνική προβολή. Περιγελούσε τους ανθρώπους που αγωνίζονταν να ξεπεράσει ο ένας τον άλλον σε υλικά αγαθά, και δεν αγωνιζόταν να γίνει καλύτερος άνθρωπος. Τον ενδιέφερε μόνο η απόλυτη ελευθερία του ανθρώπου. Τόσο εξαιρετική ήταν η αυστηρότητά και απλότητα της ζωής του, ώστε οι Στωικοί τον αποκαλούσαν τέλειο άνθρωπο και σοφό. Δίδασκε ότι ο άνθρωπος έγινε κατ’ εικόνα του Θεού. Αλλά εξέπεσε. Για να γίνει πάλι αυτό το οποίο ήταν και να φτάσει εις το ανώτερο ηθικό επίπεδο που του αρμόζει , χρειάζεται πλήρης ανασχηματισμός των ανθρώπων και της κοινωνίας.
Η επιρροή του Διογένη ξεπερνά το ιστορικό του πλαίσιο, η τολμηρή στάση και η περιφρόνηση του για τα πλούτη τον έκαναν μια φιγούρα που αψήφησε τόσο τους ισχυρούς όσο και τις ψευδαισθήσεις της κοινωνίας, αφήνοντας μια κληρονομιά που εξακολουθεί να εμπνέει προβληματισμούς για την ελευθερία, την αυθεντικότητα και την πραγματική αξία της ζωής.
Ο ΠΡΩΤΟΣ ΚΟΣΜΟΠΟΛΙΤΗΣ
Ήταν το πρώτο άτομο που σκέφτηκε και είπε, «Είμαι πολίτης ολόκληρου του κόσμου», παρά πολίτης μιας συγκεκριμένης πόλης ή κράτους. Έτσι, κατά κάποιον τρόπο εφεύρε την ιδέα του κοσμοπολιτισμού. Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι δε λέει ότι είναι άπολις – χωρίς πόλη – απλώς δηλώνει υποταγή στον Κόσμο και στο Σύμπαν. Οι περιορισμοί της υπηκοότητας και οι αποκλεισμοί που αυτοί συνεπάγονταν ήταν παράλογοι, και με τον Κοσμοπολιτισμό ζητούσε να τους καταργήσει ανοίγοντας τα πολιτικά προνόμια σε όλους. Με λίγα λόγια ο κοσμοπολιτισμός αντιπροσωπεύει μια πρώτη εισήγηση ότι ο δεσμός του ανθρώπου προς την ανθρωπότητα είναι ισχυρότερος του δεσμού προς το κράτος. Στα πλαίσια αυτά, οι Κυνικοί θα μπορούσαν να θεωρηθούν οι πρωτεργάτες του αναρχισμού!
Παρέμεινε μέχρι το τέλος της ζωής του πιστός στις αρχές του και στον τρόπο που ζούσε.
Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ
Την ημέρα περιφερόταν στους δρόμους και τα σοκάκια της Αθήνας ελέγχοντας με αυστηρότητα και ειρωνεία όλα τα άσχημα της πόλεως και κυρίως τα αντικοινωνικά στοιχεία. Ολοένα γινόταν και προκλητικότερος στις δηλητηριώδεις παρατηρήσεις του.
· Όταν τον ρώτησαν ποια θηρία δαγκώνουν περισσότερο, απάντησε: «Από τα άγρια ο συκοφάντης, από τα ήμερα ο κόλαξ».
· Επειδή η πόλη Μύνδος του φάνηκε πολύ μικρη σε σύγκριση με τα μεγάλα τείχη της, είπε: «Άνδρες Μύνδιοι φροντίστε να κλείνεται καλά τις πύλες, μήπως φύγει η πόλη σας».
· Στο γιατρό Διδύμωνα που είχε φήμη γυναικά και θεράπευε το μάτι μιας παρθένου, είπε: «Πρόσεξε μήπως θεραπεύων τον οφθαλμόν, φθείρεις την κόρη» (λογοπαίγνιο με την κόρη του ματιού).
· Όταν ένας Αθηναίος του ζήτησε ένα επανωφόρι που του είχε δανείσει προ καιρού, απάντησε: «Αν μου το χάρισες, το έχω. Αν μου το δάνεισες, το χρειάζομαι ακόμα».
· Όταν τον ρώτησαν πότε πρέπει κανείς να γευματίζει, απάντησε: «Οι πλούσοι όταν θέλουν, οι φτωχοί όταν μπορούν».
· Όταν τον ρώτησαν ποιο κρασί του αρέσει, απάντησε: « Το ξένο»
· Βλέποντας ένα αδέξιο τοξότη, πήγε και στάθηκε στο στόχο, λέγοντας: «Εδώ, δεν υπάρχει κίνδυνος να κτυπηθώ»
· Όταν τον ρώτησαν γιατί οι άνθρωποι βοηθούν τους τυφλούς ή τους επαίτες, αλλά όχι τους φιλοσόφους, είπε: «Όλοι φοβούνται μήπως γίνουν κάποτε τυφλοί, ή επαίτες, όχι όμως και φιλόσοφοι».
· Όταν στην πόρτα ενός φαύλου είδε την επιγραφή: Μηδέν εισίτω κακόν, (Να μη μπει κανένα κακό), κτύπησε την πόρτα και ρώτησε: «Και ο οικοδεσπότης από πού θα μπαίνει».
Ο ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ ΣΤΟΝ ΜΕΓΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ
ΤΗΝ ΥΠΑΡΞΗ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ
Την Άνοιξη του 336 π.Χ ο Μέγας Αλέξανδρος συναντά στο Κράθειο της Κορίνθου τον Διογένη. Η ιδιαιτερότητα της συνάντησης αυτής έγκειται στο γεγονός, ότι πρόκειται για μία συνάντηση των δύο άκρων της τότε εποχής: Από την μία η απόλυτη εξουσία, ο πλούτος συνοδευόμενα από υψηλό μορφωτικό επίπεδο και διάθεση κατάκτησης, που προσωποποιούνταν στον Μέγα Αλέξανδρο και από την άλλη η απόλυτη, συνειδητή, άρνηση της εξουσίας με διάθεση επιστροφής των ανθρώπων στις αρχέγονες φυσικές τους ρίζες, την λιτότητα και την αυτάρκεια, που προσωποποιούνταν στον Διογένη.
Η μεγάλης σημασίας συζήτηση που ακολούθησε μεταξύ των δύο ανδρών, μας την παρουσιάζει ανάγλυφα ο ρήτορας και φιλόσοφος Δίων ο Προυσαεύς. (ΠΕΡΙ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ» 4ο Κεφάλαιο). Σ’ αυτήν την συζήτηση ο Διογένης εξηγεί στον Αλέξανδρο πότε ένας Βασιλέας είναι ωφέλιμος. Ο Διογένης αποδίδει την ωφελιμότητα ενός βασιλέα στο «Εάν είναι ωφέλιμος στο λαό». Για να δώσει ένταση και αποδεικτική αξία σε αυτόν τον ισχυρισμό του λέει. «Εάν κατακτήσεις όλη την Ευρώπη και δεν ωφελήσεις τον λαό, τότε δεν είσαι ωφέλιμος. Εάν κατακτήσεις όλη την Αφρική και την Ασία και δεν ωφελήσεις το λαό, πάλιν δεν είσαι ωφέλιμος. Ακόμα και εάν περάσεις τις στήλες του Ηρακλέους και διανύσεις όλο τον ωκεανό και κατακτήσεις αυτή την ήπειρο που είναι μεγαλύτερη της Ασίας και δεν ωφελήσεις τον λαό, πάλι δεν είσαι ωφέλιμος γιατί δεν ωφελείς το σύνολο».
Από την ομιλία αυτή προκύπτει ότι οι αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν την ύπαρξη της ηπείρου που σήμερα αποκαλούμε Αμερική. Φυσικά και την γνώριζαν και την είχαν επισκεφθεί πολλές φορές. Και πολύ παλαιότερα Από την εποχή των Πελασγών των πανάρχαιων ελλήνων των Μινύων και της Αργούς.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
Διογένης Λαέρτιος «ΒΙΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ»
Βίων ο Προυσαεύς «ΠΕΡΙ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ»
Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό «ΗΛΙΟΣ»
Λεξικό ΣΟΥΔΑΣ
Λεξικό του Αρχαίου Κόσμου εκδ ΔΟΜΗ
Κώστας Πλεύρης «ΕΛΛΗΝΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ» εκδ. ΝΕΑ ΘΕΣΙΣ
Μαρία Σεφέρου «ΑΝΘΡΩΠΟΝ ΖΗΤΩ» εκδ. ΚΑΔΜΟΣ
Νίκος Σκουτερόπουλος «ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΚΥΝΙΚΟΙ» εκδ. ΓΝΩΣΗ
http://el.wikipedia.org/wiki
http://ekivolosblog.wordpress.com
Γράφει ο Σπίνος Κωνσταντίνος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου